Kasko pert bedelini eksik ödedi düşüncesi çoğunlukla sigorta şirketinin belirlediği araç rayiç değeri ile sigortalının aynı nitelikte bir aracı piyasadan satın alma maliyeti arasındaki farktan doğar. Tam hasar veya pert dosyasında yalnızca poliçedeki sigorta bedeline bakılmaz; riziko tarihindeki gerçek piyasa değeri, aracın özellikleri, hasar geçmişi ve sovtajın kimde kaldığı birlikte değerlendirilir.
Avukat Atakan Ayhan, kasko pert bedeli uyuşmazlıklarında emsal araç verilerini, ekspertiz raporunu, poliçe klozlarını ve sovtaj hesabını karşılaştırarak eksik ödemenin hangi kalemden kaynaklandığını belirler.
Sigorta şirketinin teklifini kabul eden bir ibraname veya mutabakat imzalanmadan önce hesap yöntemi anlaşılmalıdır. Ödemenin “avans”, “kısmi ödeme” ya da “nihai ödeme” niteliği sonraki talebin kapsamı bakımından önem taşıyabilir.
Kaskoda Pert ve Tam Hasar Ne Anlama Gelir?
Aracın onarım giderinin, riziko tarihindeki değerine yaklaşması veya güvenli onarımın teknik olarak mümkün görülmemesi hâlinde tam hasar değerlendirmesi yapılabilir. Uygulamada “pert” sözcüğü kullanılsa da sonuç, eksperin maliyet hesabı, aracın piyasa değeri, sovtaj teklifi ve poliçe hükümleri üzerinden belirlenir.
Her ağır hasarlı araç otomatik olarak pert sayılmaz. Onarım maliyetinin yüksekliği kadar onarım sonrası güvenlik, ana yapısal parçaların durumu ve aracın ekonomik bütünlüğü de önemlidir. Eksper raporunda değişecek parçalar, işçilik, vergi ve diğer giderler açıkça gösterilmelidir.
Pert Bedeli Nasıl Hesaplanır?
Esas alınması gereken değer, aracın kaza tarihindeki gerçek rayiç değeridir. Marka, model, model yılı, donanım paketi, motor ve şanzıman tipi, kilometre, bakım geçmişi, önceki hasarlar, kullanım biçimi ve bölgesel piyasa koşulları karşılaştırılır. Yalnızca ilan sitesindeki en düşük fiyatın seçilmesi sağlıklı bir yöntem değildir.
- Emsaller aynı model yılına ve mümkünse aynı donanım seviyesine sahip olmalıdır.
- Olağandışı düşük, hasarlı veya ticari amaçla farklı şartlarda satılan ilanlar ayrıştırılmalıdır.
- İlan fiyatı ile gerçekleşen satış fiyatı arasındaki makul fark dikkate alınmalıdır.
- Araca sonradan eklenen ve poliçede bildirilen donanımlar değerlendirilmelidir.
- Kilometre ve önceki hasar kaydı için soyut oran yerine somut piyasa etkisi açıklanmalıdır.
Sovtaj Bedeli Nedir ve Ödemeyi Nasıl Etkiler?
Sovtaj, hasarlı aracın veya kullanılabilir parçalarının ekonomik değeridir. Enkaz sigorta şirketine devrediliyorsa sigortalıya kural olarak tespit edilen tam rayiç bedel üzerinden ödeme yapılması; araç sigortalıda kalıyorsa sovtaj değerinin rayiçten düşülmesi gündeme gelir. Ancak sovtaj teklifinin gerçek, ulaşılabilir ve bağlayıcı olup olmadığı kontrol edilmelidir.
Sigortalının fiilen satamayacağı kadar yüksek bir sovtaj bedelinin hesaptan düşülmesi eksik ödemeye yol açabilir. Teklif veren işletme, teklif tarihi, vergi ve çekme giderleri ile aracın devri için aranan şartlar dosyada görünür olmalıdır.
Sigorta Şirketi Neden Düşük Rayiç Belirler?
Eksik donanımlı emsal seçilmesi, farklı kasa veya motor tiplerinin karşılaştırılması, kilometre etkisinin abartılması, önceki hasarın mükerrer biçimde düşülmesi ya da sovtajın yüksek kabul edilmesi başlıca nedenlerdir. Poliçedeki muafiyet ve prim borcu gibi kalemler de ödeme tutarını etkileyebilir; fakat her kesintinin sözleşmesel ve hesaplanabilir bir dayanağı olmalıdır.
Aracın gerçek değerinin belirlenmesinde pert araçta tazminat süreci ile ilgili mevcut içerik de karşılaştırmalı bilgi sağlayabilir. Onarım seçeneği üzerinden yapılan düşük hesaplamalarda ise hasar farkı gündeme gelebilir.
Eksik Pert Ödemesine Nasıl İtiraz Edilir?
- Sigorta şirketinden ekspertiz raporu, rayiç araştırması, sovtaj teklifleri ve ödeme hesabı yazılı olarak istenir.
- Aynı özellikteki araçlara ait tarihli emsal ilanlar ve mümkünse piyasa araştırması toplanır.
- Aracın donanım, kilometre, bakım ve hasar geçmişini gösteren belgeler hazırlanır.
- Hesaplanan gerçek rayiç ile yapılan ödeme arasındaki fark açıkça gösterilerek şirkete yazılı talep yöneltilir.
- Ret veya yetersiz cevap hâlinde tahkim ya da dava yolu, süre ve giderler dikkate alınarak seçilir.
Ekspertiz metoduna yönelik itirazlarda sigorta ekspertizine itiraz ve genel kasko uyuşmazlıklarında kasko uyuşmazlıkları sayfaları dosyanın hukuki çerçevesini tamamlar.
İbraname İmzalamak Hak Kaybına Yol Açar mı?
İbranamenin tarihi, içeriği, ödemenin hangi alacakları kapsadığı ve sigortalının gerçek iradesi birlikte değerlendirilir. Ödeme yapılabilmesi için sunulan her belge aynı hukuki sonucu doğurmaz. Ancak “tüm haklarımı aldım” şeklindeki kapsamlı belgeler sonradan ileri sürülecek fark talebinde tartışma yaratabilir.
Ödeme alınırken ihtirazi kayıt konulması, eksik olduğu düşünülen kısmın yazılı olarak belirtilmesi ve hesap belgelerinin istenmesi ispat bakımından yararlıdır. Somut belgenin hukuki etkisi görülmeden genel bir sonuç çıkarılmamalıdır.
Tahkim mi Dava mı?
Kasko ihtiyari bir sigorta olduğundan Sigorta Tahkim Komisyonunun inceleme yapabilmesi için ilgili sigorta kuruluşunun üyeliği ve rizikonun üyelik döneminde meydana gelmesi önemlidir. Başvuru şartları sağlanıyorsa Sigorta Tahkim Komisyonu başvurusu değerlendirilebilir. Aksi hâlde görevli mahkemede alacak davası gündeme gelebilir.
Talep dilekçesinde rayiç farkı, faiz başlangıcı, sovtaj kesintisi ve varsa diğer kesintiler ayrı ayrı gösterilmelidir. Bilirkişi incelemesinin doğru veri seti üzerinden yapılabilmesi için emsal araçların özellikleri ve ilan tarihleri dosyaya sunulmalıdır.
Hangi Belgeler Saklanmalıdır?
Poliçe ve ekleri, hasar ihbarı, ruhsat, kaza tutanağı, fotoğraflar, ekspertiz raporu, rayiç listesi, sovtaj teklifleri, şirket yazışmaları, ödeme dekontu, ibraname, servis raporu ve emsal ilanlar saklanmalıdır. İlanların bağlantısı zamanla değişebileceği için tarih ve ekran görüntüsüyle arşivlenmesi yararlıdır.
Rayiç Araştırmasında Sağlıklı Karşılaştırma Nasıl Yapılır?
Rayiç çalışması hazırlanırken yalnızca marka ve modelin aynı olması yeterli değildir. Aynı aracın baz ve üst donanım paketleri arasında önemli fiyat farkı bulunabilir. Otomatik veya manuel şanzıman, motor hacmi, yakıt türü, dört çeker sistemi, üretim ve trafiğe çıkış yılı ile fabrika çıkışı opsiyonlar ayrı ayrı kontrol edilmelidir. İlan açıklamasında ağır hasarlı, taksi çıkması veya filo aracı olduğu belirtilen örnekler normal kullanılmış araçlarla aynı gruba alınmamalıdır.
Emsal sayısının artırılması tek başına hesabı doğru yapmaz; verilerin gerçekten karşılaştırılabilir olması gerekir. Kaza tarihinden çok sonra yayımlanan ilanlarda piyasa değişimi yaşanmış olabilir. Bu nedenle mümkünse riziko tarihine yakın kayıtlar kullanılmalı, sonradan gerçekleşen kur ve fiyat hareketleri gerekçesiz şekilde geriye uygulanmamalıdır.
Sigorta şirketinin rayiç listesinde araçların bağlantıları, donanımları veya kilometreleri görünmüyorsa ayrıntı talep edilmelidir. Sigortalı da yalnızca en yüksek ilanları seçmek yerine makul bir veri grubu sunmalıdır. Uyuşmazlığın çözümünde amaç en yüksek teorik değeri değil, kaza tarihinde aynı özellikte bir aracın serbest piyasadaki gerçek değişim değerini belirlemektir.
Pert Kararı Sonrasında Devir İşlemleri
Aracın sigortacıya veya sovtaj alıcısına devredileceği dosyalarda noter, trafik kaydı, anahtarlar ve araç üzerindeki takyidatlar önceden kontrol edilmelidir. Rehin, haciz veya finansman kaydı bulunması ödemenin kime ve hangi şartla yapılacağını etkileyebilir. Sigorta şirketinin istediği devir belgeleri ile ödeme tarihi yazılı biçimde netleştirilmelidir.
Araç sigortalıda kalacaksa trafikten çekme, onarım ve yeniden trafiğe çıkarma süreçlerinin mali sonucu araştırılmalıdır. Sovtaj alıcısının teklifini sonradan düşürmesi hâlinde farkın sigortalıya bırakılmaması için teklif koşulları belgelenmelidir. Plaka, ruhsat, yedek anahtar ve kişisel eşyalar teslim tutanağına yazılmalıdır. Devir tamamlanmadan imzalanan belgenin yalnızca teslimi mi, yoksa tüm alacakların ibrasını mı içerdiği dikkatle okunmalıdır. Pert ödemesinin yapılması, dosyadaki çekici, muhafaza veya poliçede ayrıca karşılanan ek giderlerin kendiliğinden sona erdiği anlamına gelmeyebilir.
Avukat Atakan Ayhan, eksik pert ödemesi dosyalarında aracın riziko tarihindeki gerçek değerini ve uygulanmış tüm kesintileri ayrı başlıklar hâlinde inceleyerek talep edilebilecek farkın denetlenebilir bir hesapla ortaya konulmasına odaklanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Poliçedeki sigorta bedeli doğrudan ödenecek tutar mıdır?
Her zaman değildir. Kasko ödemesinde riziko tarihindeki gerçek rayiç ve poliçe hükümleri esas alınır; sigorta bedelinin işlevi ayrıca değerlendirilir.
Pert aracın enkazı kimde kalır?
Tarafların mutabakatına ve ödeme modeline göre sigortacıya devredilebilir veya sovtaj bedeli düşülerek sigortalıda kalabilir.
İlan fiyatları delil olur mu?
Tarihli ve gerçekten emsal nitelikte ilanlar rayiç araştırmasını destekler; tek bir ilan çoğu zaman yeterli değildir.
Eksik ödeme alındıktan sonra fark istenebilir mi?
Ödemenin ve varsa ibranamenin niteliğine göre fark talebi mümkün olabilir. Belgeler somut olarak incelenmelidir.
Sovtaj bedeline itiraz edilebilir mi?
Gerçekleşebilir ve belgeli olmayan yüksek bir sovtaj kesintisine itiraz edilebilir; tekliflerin ayrıntıları istenmelidir.
Pert bedeline faiz talep edilebilir mi?
Sigortacının temerrüt tarihi ve yapılan başvurunun içeriğine göre faiz talebi gündeme gelebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Araç rayici, poliçe özel şartları, sovtajın durumu ve imzalanan belgeler her dosyada farklı sonuç doğurabilir.
