Anlaşmalı boşanma, evliliğini sona erdirmek isteyen eşlerin boşanma ve boşanmanın hukuki sonuçları konusunda ortak bir iradeye ulaşması hâlinde başvurulabilen boşanma yöntemidir. Çekişmeli boşanma davalarına kıyasla uyuşmazlık alanlarının önceden çözümlenmiş olması, sürecin daha düzenli ve çoğu durumda daha kısa ilerlemesini sağlayabilir.
Ancak eşlerin yalnızca “boşanmak istiyoruz” şeklinde anlaşması yeterli değildir. Nafaka, velayet, çocukla kişisel ilişki, maddi ve manevi tazminat gibi boşanmanın sonuçları dikkatle değerlendirilmelidir. Özellikle ileride yeni uyuşmazlıkların ortaya çıkmasını önlemek için anlaşmalı boşanma protokolünün açık ve uygulanabilir biçimde hazırlanması önemlidir.
Anlaşmalı Boşanma Nedir?
Türk Medeni Kanunu kapsamında evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve eşlerin birlikte başvurması veya eşlerden birinin açtığı boşanma davasını diğer eşin kabul etmesi durumunda anlaşmalı boşanma gündeme gelebilir.
Mahkeme, tarafların boşanma yönündeki iradelerinin özgürce açıklandığına kanaat getirmeli ve boşanmanın mali sonuçları ile varsa çocukların durumuna ilişkin düzenlemeleri uygun bulmalıdır. Bu nedenle tarafların anlaşmış olması tek başına mahkemenin boşanma kararı vermesi için yeterli değildir.
Anlaşmalı Boşanmanın Şartları Nelerdir?
Anlaşmalı boşanma davasının bu usulle sonuçlanabilmesi için temel olarak belirli şartların birlikte bulunması gerekir:
- Evlilik en az bir yıldır devam ediyor olmalıdır.
- Eşler boşanma konusunda ortak iradeye sahip olmalıdır.
- Taraflar boşanmanın mali sonuçları konusunda anlaşmalıdır.
- Varsa ortak çocukların velayeti ve kişisel ilişki düzeni belirlenmelidir.
- Tarafların üzerinde uzlaştığı hususlar mahkemenin değerlendirmesine sunulmalıdır.
- Hâkim, tarafların iradelerini bizzat dinleyerek özgür iradeleriyle hareket ettiklerine kanaat getirmelidir.
Evliliğin bir yılı doldurmamış olması hâlinde Türk Medeni Kanunu’nun anlaşmalı boşanmaya ilişkin bu özel düzenlemesine dayanılarak boşanma kararı verilmesi mümkün değildir. Somut olayın özelliklerine göre farklı boşanma sebeplerinin değerlendirilmesi gerekebilir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Neler Yer Almalıdır?
Anlaşmalı boşanmanın en önemli aşamalarından biri protokolün hazırlanmasıdır. Protokol yalnızca boşanma iradesini gösteren bir belge olarak değerlendirilmemeli; boşanma sonrasında tarafların ve çocukların hukuki durumunu etkileyebilecek hükümler dikkatle belirlenmelidir.
Somut olayın özelliklerine göre protokolde aşağıdaki konulara yer verilebilir:
- Tarafların karşılıklı boşanma iradeleri,
- Ortak çocukların velayeti,
- Çocukla kişisel ilişkinin gün ve süreleri,
- İştirak ve yoksulluk nafakası,
- Maddi ve manevi tazminat talepleri,
- Tarafların birbirlerinden olan diğer talepleri,
- Yargılama giderleri ve vekâlet ücretine ilişkin düzenlemeler.
Protokolde kullanılan ifadelerin belirsiz olması ilerleyen dönemde icra veya yeni dava süreçlerine neden olabilir. Bu nedenle özellikle ödeme miktarları, ödeme tarihleri, kişisel ilişki günleri ve tarafların karşılıklı talepleri açık şekilde yazılmalıdır.
Çocuk Varsa Anlaşmalı Boşanma Nasıl Yapılır?
Ortak çocuğun bulunması anlaşmalı boşanmaya engel değildir. Eşlerin velayet, çocukla kişisel ilişki ve çocuğun giderlerine katılım konusunda bir düzenleme üzerinde anlaşmaları gerekir.
Ancak çocukla ilgili konularda tarafların anlaşması mahkemeyi mutlak olarak bağlamaz. Hâkim çocuğun üstün yararını dikkate alarak tarafların sunduğu düzenlemeyi değerlendirir ve gerekli gördüğü değişiklikleri taraflara önerebilir.
Anlaşmalı Boşanmada Nafaka ve Tazminat
Taraflar yoksulluk nafakası, iştirak nafakası ile maddi ve manevi tazminat konularında anlaşabilirler. Bu taleplerin protokolde açık şekilde düzenlenmesi, boşanma sonrasında tarafların hangi hak ve yükümlülüklere sahip olduğunun belirlenmesi bakımından önem taşır.
Özellikle “tarafların birbirlerinden hiçbir talebi yoktur” gibi genel ifadeler kullanılmadan önce bunun doğurabileceği hukuki sonuçların değerlendirilmesi gerekir. Protokol imzalanmadan önce her hükmün taraflar açısından ne anlama geldiğinin bilinmesi önemlidir.
Anlaşmalı Boşanma Davasında Duruşmaya Gitmek Gerekir mi?
Anlaşmalı boşanmanın ayırt edici özelliklerinden biri hâkimin tarafları bizzat dinlemesidir. Mahkeme, eşlerin boşanma iradelerini herhangi bir baskı altında kalmadan açıkladıklarına kanaat getirmelidir.
Duruşmada taraflara boşanmak isteyip istemedikleri ve sunulan protokolü kabul edip etmedikleri sorulabilir. Taraflardan birinin boşanma iradesinden veya protokol hükümlerinden vazgeçmesi hâlinde davanın anlaşmalı boşanma şeklinde sonuçlanması mümkün olmayabilir.
Anlaşmalı Boşanma Ne Kadar Sürer?
Anlaşmalı boşanma davaları, taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaması nedeniyle çekişmeli boşanma davalarına göre genellikle daha kısa bir yargılama sürecine sahiptir. Ancak davanın ne zaman sonuçlanacağı mahkemenin iş yoğunluğu, duruşma günü ve dosyanın eksiksiz hazırlanması gibi faktörlere bağlıdır.
Bu nedenle her anlaşmalı boşanma davasının belirli bir gün veya hafta içerisinde kesin olarak tamamlanacağını söylemek doğru değildir. Dilekçe ve protokolün doğru hazırlanması ise gereksiz usul sorunlarının önüne geçilmesine yardımcı olabilir.
Anlaşmalı Boşanma Davası Hangi Mahkemede Açılır?
Boşanma davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir. Yetki bakımından ise eşlerden birinin yerleşim yeri veya tarafların dava açılmadan önce son defa altı aydan beri birlikte yaşadıkları yer mahkemesi dikkate alınabilir.
İstanbul ve Beykoz’da anlaşmalı boşanma sürecine başlanmadan önce görevli ve yetkili mahkemenin doğru belirlenmesi, dava dilekçesinin hazırlanması ve protokol hükümlerinin kontrol edilmesi sürecin sağlıklı ilerlemesi açısından önemlidir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Neden Önemlidir?
Boşanma kararı yalnızca evlilik birliğinin sona ermesini sağlamaz. Nafaka, velayet, çocukla kişisel ilişki ve ekonomik yükümlülükler gibi birçok konu boşanma sonrasındaki hayatı doğrudan etkileyebilir. Bu nedenle protokol hazırlanırken yalnızca mevcut durum değil, hükümlerin ilerleyen yıllarda nasıl uygulanacağı da düşünülmelidir.
Standart veya başka bir dosyadan alınmış protokollerin doğrudan kullanılması tarafların gerçek ihtiyaçlarını karşılamayabilir. Her anlaşmalı boşanma dosyasının kendi şartları içerisinde değerlendirilmesi daha sağlıklı olacaktır.
İstanbul Beykoz Anlaşmalı Boşanma Avukatı Atakan Ayhan
Anlaşmalı boşanma süreci taraflar arasında uzlaşmaya dayansa da hazırlanacak protokolün hukuki sonuçları uzun vadeli olabilir. Av. Atakan Ayhan tarafından İstanbul ve Beykoz’da aile hukuku kapsamında anlaşmalı boşanma davalarında; dava öncesi hukuki değerlendirme, boşanma protokolünün hazırlanması, dava dilekçesinin oluşturulması ve yargılama sürecinin takibi konularında hukuki destek sunulmaktadır.
Anlaşmalı boşanma kararı verilmeden önce nafaka, velayet, çocukla kişisel ilişki, tazminat ve diğer mali sonuçların birlikte değerlendirilmesi, boşanma sonrasında yaşanabilecek hukuki uyuşmazlıkların önlenmesi bakımından önem taşımaktadır.
Sık Sorulan Sorular
Anlaşmalı boşanma için kaç yıl evli olmak gerekir?
Anlaşmalı boşanma yoluna başvurulabilmesi için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir. Bir yıllık süre dolmadan Türk Medeni Kanunu’ndaki anlaşmalı boşanma hükümlerine göre karar verilmesi mümkün değildir.
Anlaşmalı boşanma tek celsede biter mi?
Dosyanın eksiksiz hazırlanması, tarafların boşanma ve protokol hükümleri konusunda anlaşmaya devam etmesi hâlinde dava tek duruşmada sonuçlanabilir. Ancak mahkemenin iş yoğunluğu ve dosyanın özellikleri nedeniyle her dava için tek celse garantisi verilemez.
Anlaşmalı boşanmada iki tarafın da duruşmaya gitmesi gerekir mi?
Hâkimin tarafların boşanma iradelerini serbestçe açıkladıklarına kanaat getirebilmesi için eşleri bizzat dinlemesi gerekir. Bu nedenle anlaşmalı boşanma sürecinde tarafların duruşmaya katılımı önem taşır.
Anlaşmalı boşanma protokolü zorunlu mudur?
Tarafların boşanmanın mali sonuçları ile varsa çocukların durumuna ilişkin konularda anlaşmış olması gerekir. Uygulamada bu anlaşmanın açık ve düzenli şekilde ortaya konulabilmesi için anlaşmalı boşanma protokolü hazırlanır.
Çocuk varsa anlaşmalı boşanma yapılabilir mi?
Evet. Ortak çocuğun bulunması anlaşmalı boşanmaya engel değildir. Ancak velayet, çocukla kişisel ilişki ve çocuğun giderlerine ilişkin hususların düzenlenmesi gerekir. Hâkim, çocuğun menfaatini gözeterek tarafların yaptığı düzenlemeyi değerlendirir.
Anlaşmalı boşanmada nafaka ödenmesi zorunlu mudur?
Her anlaşmalı boşanma davasında eşlerden birine mutlaka nafaka bağlanması zorunlu değildir. Tarafların talepleri ve somut durum dikkate alınır. Ortak çocuk bulunması hâlinde ise çocuğun bakım ve giderlerine katılım konusu ayrıca değerlendirilmelidir.
Taraflardan biri anlaşmalı boşanmadan vazgeçerse ne olur?
Taraflardan birinin boşanma iradesinden veya anlaşmalı boşanma protokolündeki hükümlerden vazgeçmesi durumunda dava anlaşmalı şekilde sonuçlanmayabilir. Somut olayın şartlarına göre yargılamanın çekişmeli boşanma süreci kapsamında devam etmesi gündeme gelebilir.
Anlaşmalı boşanma protokolü sonradan değiştirilebilir mi?
Duruşma ve karar öncesinde tarafların ortak iradesiyle protokol hükümlerinde değişiklik yapılabilir. Ancak boşanma kararı verildikten ve kesinleştikten sonra protokol hükümlerinin değiştirilmesi, düzenlenen konunun niteliğine ve hukuki şartlara göre ayrıca değerlendirilmelidir.
