Kusur oranına itiraz, trafik kazası sonrasında sürücülere verilen sorumluluk yüzdesinin kaza oluşuna ve delillere uymadığı düşünülüyorsa başvurulabilecek düzeltme yoludur. Kusur oranı; araç hasarı, değer kaybı, araç mahrumiyeti ve bedensel zarar tazminatlarının hangi ölçüde karşılanacağını doğrudan etkiler.
Avukat Atakan Ayhan, kusur oranına itiraz sürecinde kazanın oluş biçimini ve mevcut delillerin ilk kusur değerlendirmesiyle uyumlu olup olmadığını inceler.
Maddi hasarlı kaza tespit tutanağına dayalı sigorta değerlendirmesi ile mahkemenin veya hakemin kusur incelemesi aynı şey değildir. SBM sürecindeki oran, yeni delillerle sigorta şirketinden tekrar değerlendirme istenerek sorgulanabilir; uyuşmazlık çözülemezse tahkim veya dava yolunda uzman incelemesi gündeme gelebilir.
Kusur Oranı Nedir ve Nasıl Belirlenir?
Kusur oranı, kazaya karışan tarafların trafik kurallarına aykırı davranışlarının kazanın meydana gelmesine etkisini gösterir. Maddi hasarlı kazalarda sigorta şirketleri, tutanak ve görselleri SBM sistemine iletir; değerlendirme çoğunlukla yüzde 0, yüzde 50 veya yüzde 100 oranları üzerinden yapılır.
Sigorta şirketlerinin oranlarda mutabakata varamaması hâlinde dosya Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonuna gönderilebilir. Yaralanmalı, ölümlü, kamu aracının karıştığı veya tarafların anlaşamadığı bazı kazalarda sürücüler arasında tutanak düzenlenmesi yeterli olmayabilir; kolluk tarafından tutanak tutulması gerekir.
Kusur Oranına İtiraz Süresi
SBM’nin yayımladığı 2017/18 sayılı Genelge açıklamalarına göre, şirketler arası mutabakatla belirlenen sorumluluk oranının bildirilmesinden itibaren bir defaya mahsus olmak üzere 5 iş günü içinde, değerlendirmeye etki edecek ek bilgi ve belgelerle sigorta şirketinden yeniden inceleme istenebilir.
İki aracın sigortacısının aynı şirket olması gibi özel durumlarda başvuru SBM’nin KTT Sorgulama ve İtiraz hizmeti üzerinden yapılabilir. Beş iş günlük sürenin geçirilmesi veya itirazın reddedilmesi, somut olayda tahkim ve özel hukuk yollarının ayrıca değerlendirilmesine engel olmayabilir; ancak gecikmeden hareket edilmelidir.
İtiraz İçin Gerekli Belgeler
- Kaza tespit tutanağı veya kolluk trafik kazası tutanağı,
- Kaza yeri ve araç hasar fotoğrafları,
- Kamera, araç kamerası ve MOBESE kayıtları,
- Yol, şerit, trafik levhası ve ışık durumunu gösteren görüntüler,
- Tanık bilgileri ve varsa ifadeler,
- Araçların çarpışma noktalarını gösteren ekspertiz belgeleri,
- SBM kusur sonucu ve sigorta şirketi yazışmaları,
- Olayın oluşunu açıklayan tarih sıralı itiraz dilekçesi.
Yalnızca “oranı kabul etmiyorum” demek çoğu zaman yeterli değildir. İtiraz edilen trafik kuralı, tutanaktaki hata ve yeni delilin değerlendirmeyi nasıl değiştireceği açıkça gösterilmelidir.
Kaza Tespit Tutanağındaki Hatalar Nasıl Düzeltilir?
Plaka, poliçe, tarih veya araç bilgisi gibi maddi hatalar ile olayın oluşuna ilişkin uyuşmazlık ayrılmalıdır. Maddi hata, belge ve kayıtlarla ortaya konabilir. Tarafların sonradan tek taraflı anlatım değiştirmesi ise otomatik olarak tutanağı hükümsüz kılmaz.
Tutanak imzalanmadan önce kroki, sürücü beyanı, çarpışma noktası ve fotoğraflar kontrol edilmelidir. Boş veya gerçeğe aykırı belge imzalanmamalıdır. Maddi hasarlı kazanın şartları oluşmamışsa kolluk çağrılmalıdır.
Kusur Oranına İtiraz Nereye Yapılır?
- SBM üzerinden KTT sonucu sorgulanır.
- Bildirimden itibaren 5 iş günü içinde ek delillerle sigorta şirketine yeniden değerlendirme başvurusu yapılır.
- Uygun özel durumda SBM KTT İtiraz ekranı kullanılır.
- Sonuç değişmezse sigorta uyuşmazlığı için Sigorta Tahkim Komisyonu başvurusu değerlendirilir.
- Tazminat davasında kusur, mahkemece bilirkişi incelemesiyle yeniden belirlenebilir.
Tahkime başvuru yapılacaksa önce sigorta şirketine gerekli yazılı başvurunun tamamlanması gerekir. Başvuru yolu, talebin yalnız kusura mı yoksa hasar ve tazminat miktarına da mı ilişkin olduğuna göre belirlenmelidir.
Kusur Oranı Kesin Delil midir?
SBM sistemindeki kusur oranı özel hukuk yargılamasında her durumda kesin ve değiştirilemez delil değildir. Mahkeme; tutanak, fotoğraf, video, ceza dosyası ve uzman raporlarını birlikte inceleyebilir. Bilirkişi raporu da denetime elverişli, gerekçeli ve delillerle uyumlu olmalıdır.
Ceza yargılamasındaki değerlendirme ile tazminat hukukundaki kusur değerlendirmesi farklı amaçlara dayanabilir. Dosyaların birbirine etkisi somut karar ve delillere göre belirlenmelidir.
Kusur Oranı Tazminatları Nasıl Etkiler?
Zarar görenin kusuru, talep edilebilecek maddi tazminatı azaltabilir. Araç hasarı, değer kaybı tazminatı ve araç mahrumiyet bedeli hesaplarında kusur oranı dikkate alınır. Bedensel zarar ve ölüm hâlinde de sorumluluk payı aktüerya hesabını etkileyebilir.
Kusur oranının yanlış belirlenmesi, sigorta şirketinin eksik ödeme yapmasına yol açabilir. Ekspertiz ve hasar hesabıyla ilgili ayrı bir uyuşmazlık varsa sigorta ekspertizine itiraz süreci de incelenmelidir.
Mahkeme ve Tahkim Sürecinde Kusur İncelemesi
Hakem veya mahkeme, trafik alanında uzman bilirkişiden rapor alabilir. Raporda sürücülerin ihlal ettiği kurallar, çarpışma mekaniği, görüş koşulları, hız, fren izi ve illiyet bağı açıklanmalıdır. Rapor eksik veya çelişkiliyse süresi içinde somut itirazlar sunulabilir.
Trafik kazasından doğan diğer tazminat kalemleri için trafik kazalarında tazminat davaları ve trafik kazası tazminat süreci birlikte ele alınmalıdır.
İtirazda Sık Yapılan Hatalar
- Beş iş günlük SBM süresini kaçırmak,
- Yeni belge sunmadan yalnızca sonucu reddetmek,
- Fotoğraf ve kamera kayıtlarını zamanında temin etmemek,
- Hasar yönleri ile kaza krokisi arasındaki çelişkiyi açıklamamak,
- Kusur itirazı ile tazminat hesabı itirazını birbirine karıştırmak,
- Tahkim veya dava için sigorta ön başvurusunu ihmal etmek.
Kusur oranına itiraz dosyalarında Avukat Atakan Ayhan, kaza tespit tutanağıyla yetinmeden fotoğraf, kamera kaydı, yol ve kavşak düzeni, tanık anlatımı ve uzman incelemesini birlikte değerlendirir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kusur oranına kaç gün içinde itiraz edilir?
Şirketler arası mutabakatla belirlenen KTT oranı için bildirimden itibaren 5 iş günü içinde ek belgelerle yeniden değerlendirme istenmelidir.
SBM kusur oranı mahkemeyi bağlar mı?
Her durumda kesin bağlayıcı değildir. Mahkeme delilleri ve bilirkişi raporunu değerlendirerek farklı bir kusur oranına ulaşabilir.
Fotoğraf olmadan itiraz yapılabilir mi?
Başvuru yapılabilir; ancak fotoğraf, video ve kaza yeri kayıtlarının bulunmaması iddianın ispatını güçleştirebilir.
Kaza tutanağı imzalandıktan sonra değiştirilebilir mi?
Tutanak tek taraflı olarak değiştirilemez. Maddi hata ve olay anlatımına ilişkin itirazlar belge ve delillerle ilgili mercie sunulmalıdır.
İtiraz reddedilirse ne yapılabilir?
Uyuşmazlığın niteliğine göre Sigorta Tahkim Komisyonu veya görevli mahkemede kusur ve tazminat incelemesi talep edilebilir.
Kusur oranı değer kaybını etkiler mi?
Evet. Zarar görenin kusuru, değer kaybı ve diğer maddi tazminatlarda indirime yol açabilir.
Hukuki bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kusur oranı; kaza tutanağına, trafik kurallarına, görüntülere, araç hasarlarına, tanık anlatımlarına ve uzman incelemesine göre somut olay özelinde değerlendirilmelidir.
